01 o le 04
Le Auala e Tuputupu Aʻe Leleleleti
(queryamit queryamit) O le kukalalaʻau o se tasi o le tele o fualaʻau e aʻafia ai kāpeti e fiafia i le tau malulu. Na taʻua e Mareko Twain "O se kapisi ma se aʻoga kolisi.", Ae matou te le manatu e na o se kapisi i vaalele. O le kalapulaʻau ei ai lona tino oona, e lata ane i le broccoli i le tofo. O le vaega autu o le galalaʻau ma le broccoli o le fugalaau fugalaau, e fai uma ai fugalaau fugalaau .
O le kukalalaʻau e le o se fualaʻau sili ona faigofie e ola ai, aua e matua mataʻutia i suiga o le vevela, ae ui lava i sina TLC laiti, e mafai ona avea ma fualaau sili ona lelei mo lau togalaau. O le a sili atu le tele o au filifiliga eseese pe afai e te amata lau failaʻau mai le fatu.
O ituaiga paʻepaʻe e tatau ona faʻatalanoaina , e ala i le ufiufi o le ulu ma ona lau. O lanu violē e maua mai la latou lanu mai le anthocyanin, o le antioxidant. Ae paga lea, o le lanu ma faamanuiaga e mou atu i le kuka. Ma o se faʻalavelave fiafia e taʻitaʻia ai le moli moli moli, lea ei ai le pasene maualuga o beta-carotene.
- Lea: O le vaʻaiga mafiafia, lau oval o loʻo faʻauʻuina le ogatotonu ma veins. O laulaʻau ma le meaʻai o le falesaʻi vaovao e lua uma ona suamalie.
- Fugalaau: O le ulupulu ulu e aofia ai fugalaau fugalaau, e masani ona taʻua o le palu. O fugalaau moni o le kalelelele o fomaʻi masani ia e 4 i se faʻasalaga e tuʻu ai i lenei aiga fualaau faisua le igoa cruciferous.
Latin igoa
Brassica oleracea
Igoa masani
Falufaila
Nofoaga Faigata
O fualaau failaʻau e lua tausaga , e ui lava e mafai ona latou faʻamalosi i fatu i lo latou vaitau muamua ona o fesuiaiga o le tau. Ae peitaʻi, afai e te manaʻo e teu fatu, e tatau ona e tuua nisi o laau e leʻi totoina, masalo i luga o le tau malulu, ma le puipuiga mai le malulu.
Faʻaaliga
O le a sili atu ona tupu laau toto i le la atoa , e ui lava o sina paolo eleele itiiti e mafai ona puipuia ai laau mai le taofiofi po o le fuga (fai siʻititi, tumutumu-ulu), i le vevela o le tau.
Matua Matutua
O le tele o le ulu o le a faʻalagolago i le ituaiga o loʻo e faʻatupulaʻia, ae o le va o le 6 - 12 i le.
Aso e Selesele ai
O le tele o ituaiga laʻau failaʻau e manaʻomia pe tusa ma le 2 masina le matua, e ui lava o nisi e sili atu le vave ae o isi e mafai ona oʻo atu i le 3 masina. Talu ai ona o le a latou le faia ni ulu i le mafanafana o le tau ma e na o le manaia o se kiona, ia mautinoa ia filifili se ituaiga o le a lava le taimi e matua ai i lau tau. O lona uiga o se anapogi vave tele pe afai e puupuu lau tautotogo po o lou pa'ū. O le tele o ituaiga o ituaiga o filifiliga lelei ia mo le au faifaatoaga ma le malulu pe tuai. O fai togalaau i le malulu e tele lava ina sili atu le lagolagosua i le lafoina o mea e fai i le ogatotonu o le tau o le taumafanafana ma le seleselega i le tautoulu.
Seleselega pe a oʻo atu ulu i le tele o le laʻau ma ao faʻapipiʻi pea le tumutumu. Aua e te lafoaia umi, pe matala foi fugalaau. E sili atu le vavaeeseina pe a matutua ma faʻamaʻalotoina i latou mo le faʻaaoga mulimuli. O le isi filifiliga o le siiina lea o le laau atoa ma teu ai, aʻa, mea totino ma mea uma, i se nofoaga malulu, mago.
Faʻasologa Fautuaina
E foliga mai o faifaatoaga e fiafia e taaalo ma le kalufaila aua o ituaiga fou e masani ona faʻaofiina. Fai sina mea i lou ofisa faʻapipiʻi lagolagosua i le lotoifale, e suʻe ai ituaiga eseese e sili ona lelei i lau eria.
- Green Goddess F1: Vaʻaia lanu lanumeamata ma le fiafiaga lelei ma leai se faʻalanu e manaʻomia. (60 - 65 aso)
- Snow Crown F1: O se tasi o le faigofie le totoina o ituaiga paʻepaʻe ma nisi o le mafanafana ma le vaitau puupuu. (50 - 55 aso)
- di Sicilia Violetta, aka Violetta o Sicily poʻo nisi faʻamatalaga: O lanu viole, Italia faʻalauiloa ma se manogi suamalie. (70 - 80 aso)
- Cheddar F1: O ulu moli matagofie o loʻo faʻagesegese ona faʻamalosi. (55 - 60 aso)
Tuputupu Faʻatupulaia Fautuaga
Laʻau: E manaʻomia e le kalapulaʻau se eleele e tumu i mea faʻalaʻau , faatasi ai ma le pH palapala ile 6.0 - 7.0. O le palapala e tatau ona lelei, ae o manaoga o le falalaʻau e tatau ona tumau le susu, e taofia ai le patipati.
Totoina: Amata fatu i totonu pe a ma le 4 i le 6 vaiaso ao le i oʻo ile aso mulimuli o le kiona. E le fiafia le kalapulaʻau i le aʻafia o aʻa (sa ou fai atu sa valea), o lea e fautuaina ai peʻa poʻo ipu pepa. Toto fatu fatu ile ½ i le ½ i le loloto ma taofi susu. O le a tutupu vave pe afai e mafanafana (65 - 70 F.)
Pe oe totoina au lava laau totō po o ni mea na faʻatau mai le faleoloa, ia mautinoa e faʻamalosi au mea e teu ai muamua ae leʻi tuʻuina i fafo i le togalaau. O vaovao e toto ile 18 i le 24 i le vavae, e tuʻuina atu lau laʻau i fafo o le tele o potu.
Tausiga
E manaʻomia e le kalapulaʻau ona tumau le susu ma tele. A aunoa ma le lava vai, e liua ulu. Tuʻu mai ia le itiiti ifo i le 1 le vai o le vai i le vaiaso ma ia mautinoa o lo o togi le 6 i le 8 i le palapala. O le tuua o le palapala ile matutu i le vevela o le tau o le a mafua ai ona tatala le tumutumu, ma fai ai ulu "ricey", nai lo le pipiʻi. Vaʻaia i le totoina o le taimi, ia faʻaleleia le eleele ma fesoasoani e taofi le susu.
Talu ai ona o le failaʻau faiva e umi se taimi e matua ai, o le a tatau ai ona fafaga atili. Fafaga uma i le 2 i le 4 vaiaso faatasi ai ma se faʻalaʻau faʻamalolo e pei o le kelp ma le faʻafefe o iʻa.
E manaʻomia le faʻamavanoaina o le kalapu paʻepaʻe pe afai e te manaʻo ia tumau papaʻe. O le tofo e le matua suia pe afai e te faatagaina e liliu ai lona lanu samasama masani-enaena, ae e foliga mai e tumau pea le suamalie ma sili atu ona manaia pe afai e paʻepaʻe. Amata le paʻu o ulu pe a oʻo i le lapoa o se fuamoa lapoa. Amata le faʻagasologa pe a maeʻa ona totō laau, e aloese mai le pala. O le auala masani e faʻapipiʻi ai, o le gaugau lea o nisi o laʻau lapopoa i luga aʻe o le ulu ma tuʻuina pe faʻasaoina i le isi itu. E mafai ona e uuina i lalo i se papa pe nonoa i latou. Aua le fetaui lelei lau laupepa; e te manaʻo e poloka le malamalama, ae tuʻu avanoa mo le ulu e faʻalautele.
A oʻo loa ona tuʻu laulaʻau, taumafai e aua le susu ma siaki i taimi taʻitasi ina ia mautinoa e le o faʻaaogaina e iniseti e pei o se pusa.
Afai e foliga mai e tele naua le taumafaiga, e mafai lava ona e ufiufiina i latou i se pakete ua fuli. Po o le alu i se auala sili atu ona faigofie ma tuputupu aʻe se tasi o ituaiga lanu eseese. Latou te le manaʻomia ona faʻalanoaina.
Pests & Faafitauli
Iniseti Pests: O le mea e leaga ai, o le kalamalaʻau e mafai ona aʻafia i mea masani e faʻamaʻi ai fualaʻau masani, ma e tele, e aofia ai fuga tipu, kapisi faila, ma anufe kalu . O le gasegase talavou e matagofie foi i aphids ma pusi pusi, aemaise lava pe a tupu aʻe i le tautotogo.
Pests anufe: O taʻavale e matua ese lava le fiafia i meaʻai toto. O le faʻamalosi poʻo le faʻaogaina o le mea sili ona lelei.
Faʻataʻi: I le mea nei, o le meaʻai o le cole e faʻalavelave tele, faatasi ai ma blackleg, lanu uliuli ma aʻafiaga kalapu e taʻitaʻia ai le pusa. E taua tele le le totoina o fualaʻau i le nofoaga lava e tasi, mai lea tausaga i lea tausaga, ma faamama uma otaota i le faaiuga o le vaitau, e puipuia ai faʻamaʻi ile taumalulu i le palapala.
O le isi faafitauli masani o le falelola kulupu o le faʻaaogaina o le laʻau ma le faʻalavelave. O lenei mea e mafua mai i le le lava o le palu i le palapala. Kelp poʻo le fualaʻau laulaʻau e tatau ona fesoasoani e puipuia lenei mea.
02 o le 04
E moni le Kalama Fululaʻau Orange?
(Faʻaaloaloga a le Territorial Seed Company) O lanu lanumoana ua fausua mai i le gafa na maua i le 1970. O le lanu lanumoana na tupu ona e aofia ai beta-carotene, e pei o karaka moli. E le o se GMO, na o se fulufulu ua maea ona faʻavasegaina .
E mafai ona e vaʻaia o maketi e pei o le 'Cheddar' cauliflower, ae e le tofo e pei o le sisi. E tofo e pei o se suamalie suamalie.
03 o le 04
O le a le mea e faia ai le Pulu Lafelati Purple
(Marie Iannotti) O lapisi lalaga mama ua i ai mo le tele o augatupulaga. E i ai le tele o ituaiga meaola, e pei o le ' Purple of Sicily', ma nisi o fatuga lata mai nei. Latou te maua uma la latou lanu violē mai le antioxidant anthocyanin, e pei o le kāpuni mumu, vine mumu, ma le uaina mumu.
O le mea e leaga ai, o le tele o fuālaʻau lanu violē e galo ai la latou lanu pe a kuka, ma o le kalapu lanu violē e le o se faʻalavelave.
04 o le 04
Mo se Luʻi Moni, Tupu Romaesco
(Marie Iannotti) O lenei fualaau faisua e masani lava ona taua o le 'Romanesco' broccoli, ae e masani foi ona faʻapipiʻiina i le falesaʻi. Atonu o se satauro i le va o le lua ma e le o se fualaau sili ona faigofie e ola ai. E taua tele le taumafai. O meaolaola e tupu i se faʻalavelave lavelave. E ese mai i le matagofie, o loʻo i ai se mea manaia tele ma le tofo.
Punaoa University of Ilinoi
Iowa State University
West Virginia University Extension