O le igoa Ioane James Audubon e masani i tagata uma, ae aisea? O le aʻoaʻoina atili e uiga i le soifuaga o lenei tagata ma le talatuu e mafai ona fesoasoani i tagata uma e faʻaaloalo i le tele o le Audubon ua aʻafia ai le mea ua avea ma tauvaga i aso nei.
Igoa : John James Audubon (Jean-Jacques Fougère Audubon)
Fanau mai : Aperila 26, 1785, Les Cayes, Haiti
Maliu : Ianuari 27, 1851, Niu Ioka, Iunaite Setete
E uiga ia John James Audubon
O John James Audubon o se tamaititi e le o tulafono, na fanau i luga o le suka i lona tama i Haiti.
O lona tinā - le matai o lona tama - na maliu ao faatoa na o ni nai masina. A o laʻitiiti o ia, o le fouvalega o pologa ma le lautele o malo i kariota o Caribbean na mafua ai lona tama e toe foi atu i Farani, ma na ola ae Audubon e latalata i Nantes, i le Loire River i sisifo Farani. A o laʻitiiti, e fiafia Audubon e i fafo, pe o faʻailoga, fagota, tietiega, savaliga poʻo, ioe, fiafia i manulele. Sa fiafia foi o ia i faatufugaga ma musika.
I le 1803, na faimalaga ai Audubon i le Iunaite Setete ma faʻaigoa lona igoa, avea ma John James nai lo Jean-Jacques. Na muamua ola o ia i Mill Grove, o le esetete a Audubon i Pennsylvania 20 maila mai Philadelphia, aʻoga e vaavaaia galuega faʻapitoa i luga o le fanua. Na amata ona ia suesue i manulele a Amerika, ma atiina ae lana taleni i le tusiata. Na ia feiloai foi ia Lucy Bakewell, o se tamaitai talavou mai se esetete lata ane o le na ia faasoa atu le tele o ana mea fiafia i le lalolagi masani.
Ina ua leai se aoga o le gaioiga o le meatotino nai lo le talitonu, na siitia atu Audubon i Kentucky, ma faaipoipo atu ia Lucy Bakewell i le 1808. O le a maua ei laua le fanau e toafa-o le fanau teine e toalua, o Lucy ma Rose, o le na maliliu uma lava - ma atalii e toalua, o Victor Gifford Audubon (1809-1860) ma John Woodhouse Audubon (1812-1862).
A o fesuisuiai taimi tau tamaoaiga, na avea Audubon ma faʻataʻitaʻiga o se viliva-o-tagata uma, taumafai i ni galuega eseese e lagolago lona aiga. Sa avea o ia ma se ata ata manuia o le tusiata ata, sa ia aoaoina le tusia o vasega ma faaaluina le tele o tausaga o se tagata faatau. Na ia faavaeina foi se falaoamata falaoamata ma galue i taxidermy. I le taimi lea, na femalagaaʻi ai o ia, e faʻaalu ai taimi i Mississippi, Misuri, Alabama, Florida, Ohaio ma Louisiana. E masani ona galue o ia ma tagata Amerika, ma atiina ae se talisapaia tele mo a latou filosofia. Soo se mea lava na ia alu i ai, ae ui i lea, sa faaauau pea ona ia suesue i manulele, ma tosoina i latou e aoao atili e uiga ia latou amio.
I le 1812, ina ua amata le taua ma Peretania Tele, na tuu e Audubon lona tagatanuu Farani ma avea ai ma tagatanuu o le Iunaite Setete.
I le amataga o le 1820, sa amata ona taulai atili Audubon i lana sini patino o le valiina o manulele uma i Amerika. Sa femalagaaʻi atili o ia e saili ni faʻataʻitaʻiga e le masani ai - o manulele na ia sailia ina ia mafai ona suʻesuʻe i le lima. Na ia faia ni faʻataʻitaʻiga e faʻaaoga ai laina e faʻaogaina ai i latou i tulaga talafeagai, e faʻavae i luga o ana suʻesuʻega vavalalata i le auala na gaoioi ai manu taʻitasi ma amio. I le 1824, na ia taumafai ai e lolomiina lana galuega - lea na ia faʻamanatuina Birds of America - i Filatelefaia, ae leai se manuia.
I le 1826, na malaga ai Audubon i Egelani e taumafai e toe lolomiina, ma mulimuli ane faamanuiaina i le lolomiina o ana ata tusi i se faiga masani, faatasi ai ma le aufaasupega e totogi ai pepa pe a maeʻa. I lenei auala, o lomiga e 435 na tuufaatasia ai le uluaʻi lomiga o Biriki o Amerika sa lolomiina i laʻasaga mai le 1827 i le 1838.
I le gasologa o le vaitau 1830, sa faaauau pea ona malaga le Audubon i le va o Egelani ma le Iunaite Setete, e masani ona sailia nisi avanoa e matau ai manulele e lei vaaia muamua. Aʻo faʻaauau pea ona lauiloa le galuega, na faʻateleina lona taʻutaʻua ma na faʻatagaina o ia i le tele o mamalu. I le 1839, na ia faatauina ai se esetete i North Manhattan, Niu Ioka, lea na faaauau ai lana malaga e faasalalau lomiga fou o lana galuega, lea e masani ona aofia ai papatusi fou e le o se vaega o lomiga talu ai.
E ui sa malaga atu Audubon i Amerika i sisifo ma faamoemoe e tusi le tele o meaola i sisifo, o lona soifua maloloina ua toilalo.
I le 1848, na amata ai ona ia faʻaali atu faʻaalia o le faʻaleagaina, lea atonu o le a iloa ai o le faamaʻi o le Alzheimer i le asō. Ina ua maliu o ia i le 1851, sa tanu o ia latalata i lona fale i Manhattan.
Fesoasoani i Birding
I lona olaga atoa, o John James Audubon o se tagata e masani ai, o se tagata suʻesuʻe ma se tusiata, ma o ana saofaga i le taulaga i aso nei e le mafai ona sili atu ona maualuga.
- O Manulele o Amerika na suia amioga i luga o le atunuʻu, e pei ona faʻataʻitaʻiina e Audubon manu felelei i mea moni, e faʻaalia ai tulaga masani masani ma e masani ona aofia ai amioga tulaga ese poʻo ni mea e nonofo ai e sili atu ona iloga ituaiga taʻitasi. O le faʻamaoni o ana mea taulima sa faʻafesoʻotaʻi tagata manulele ma tagata e le o ni manulele, ma faasalalauina le faʻalauiloaina o manulele a Amerika ma pe faapefea ona avea manu felelei.
- I ana femalagaaiga ma suʻesuʻega faʻapitoa, na maua ai e Audubon 25 ituaiga o manulele e leʻi maeʻa faʻasalalau i le Iunaite Setete, ma na maitauina le 12 faʻasalaga e leʻi iloa muamua.
- O le manatu patino o Audubon i le suʻesuʻega na mafua ai ona ia nonoa faʻamau i tafatafa o vae o phoe i sasaʻe, o le uluai faʻamaumauga faʻamaumauga a le manulele manu i Amerika i Matu. Na ia matauina na toe foi mai manulele i le nofoaga e tasi e tautuufua ai i tautotogo taitasi.
- E ui ina sa faavaeina talu mai lona maliu, ae o le National Audubon Society ua faaigoaina i lona mamalu. O loʻo faʻaauauina pea e le faʻalapotopotoga le faʻaleleia o le faasaoina o manulele ma o latou nofoaga, o mataupu ia na faʻamalosia ma le malosi e Audubon i ana tusitusiga mulimuli ane.
- E sili atu i le 30 nofoaga o loʻo taʻua i le mamalu o Audubon, e aofia ai paka, pusa, ma falesa, faapea foi aoga, auala ma alalaupapa. O nofoaga i totonu o le Iunaite Setete ma Farani o loo tauaveina lona igoa.
Manulele Na Taʻua I le maea ai o John James Audubon
E ui lava i le tele o ana faatosinaga i Amerika, ae o nai manu felelei ua faaigoa saʻo ia Audubon, o le mamalu aupito sili ona maualuga e mafai ona mafaufauina e soo se tamaʻitaʻi ma se tasi e mautinoa o le a manatua lona igoa.
- Audubon's Oriole ( Icterus graduacauda )
- Audubon's Shearwater ( Puffinus lherminieri )
- Yellow-Rumped Warbler , faʻasalaga a Audubon ( Setophaga coronata auduboni )
Photo - Yellow-Rumped Warbler, Subspecies a Audubon © Dan Pancamo