O le a le umi e mafai ona ola ai manu?
E masani ona faʻapipiʻi tagata manuʻa i le pito i tua o latou tagata asiasi mai, ma talitonu o manufelelei lava ia e toe foʻi mai i lea tausaga ma lea tausaga. E ui o le mea lava lea e tasi e mafai ona asiasi i le fanua e tasi, pe o latou tutusa lava manulele tutusa? E ui o loʻo i ai taimi faʻapitoa e mafai ai e tagata taitoatasi ona faailoaina - o se tulafono le lelei, vaevaeina, leuistic plumage , ma isi - ma le tele o manulele e foliga tutusa, ma le malamalama o le manulele manu e mafai ona fesoasoani i tagata manulele ia iloa tonu pe o le a le mafai e manufelelei ona toe foi mai io latou fanua.
O le a le umi e ola ai manu
E tele mea e aʻafia ai pe fia tausaga e ola ai manu felelei. O le mea lautele, o manu felelei tele - fuga, albatrosses, pati lapopoa - e umi le maualuga, ma o ituaiga manulele uma lava e ono iai ni olaga eseese. O isi mea e aʻafia ai le ola o manu e aofia ai:
- O faʻamaʻi, faʻapitoa taʻitasi ma faʻamaʻi pipisi na salalau i totonu o lafu po o nuʻu
- Manua e mafai ona aʻafia ai le faʻateleina o le faʻateleina poo le mafuaʻaga o maliu
- Predators, e aofia ai le i ai o tagata faimalaga matautia
- Faʻaogaina o punaoa, e aofia ai meaai, faʻaleleia nofoaga ma nofoaga talafeagai
- Auala faasao, e pei o le fanauina o manulele po o le faasaoina o nofoaga
- Faʻafitauli tau le siosiomaga ma le faʻaleagaina, e pei o suiga o le tau , suauu toto , ma isi.
- Faʻataʻitaʻiina o faigamalaga ma le faʻamalosiina o tulafono ma le faʻasaina
- Aafiaga taʻitoʻatasi, faʻatasi ai ma manulele sili atu le poto masani sili atu ona mafai ona ola i suiga suiga
O le manu felelei e sili atu ona maualuga i le tausaga muamua ina ua maeʻa, ma ua fuafua e le ologist e 80-90 pasene o manulele pepe e le ola e matua.
Manatunatu i le tasi vaeluaga o manulele e mafai ona faʻaleleia ni laʻau e mafai ona faʻaopopo i le 15-20 pe sili atu manu fou i tausaga taʻitasi; afai o le olaga faitino e le o se maualuga tele, o le manulele o le manu o le a avea ma se mataupu ogaoga. Ona o le maualuga o le tino ma mea eseese e aafia ai le ola o manulele, ae ui i lea, o le faitau aofai o tagata e mafai ona tumau le paleni lelei.
Iloiloina o Lifespans
E faigata ona faʻatusatusa le vaitau o manu ma ola. E ui lava e mafai e manu felelei ona atinaʻe ituaiga eseese, ae o le taimi lava e matutua ai manulele latou fulu e le o faailoa mai le matua. A faʻafeiloaʻi manu felelei, e ui i lea, o le aso na faʻamauina ai la latou fusi ma afai e toe maua mai i upega upega pe ave i faʻamaʻi poʻo manua i tausaga mulimuli ane, e mafai ona tilotilo le 'au e iloa ai tausaga o le manulele. E sili atu le aoga pe a fusi manulele i totonu o le faamoega, aua o le aso o la latou pulou ua lauiloa ma o latou tausaga e mafai ona tonu le fuafuaina pe afai e toe maua i le lumanaʻi.
I le aotelega, o le le lava o faʻamatalaga e le mafai ai ona faʻamatalaina le tele o manu felelei. A vaʻaia e manu manu se manu felelei, e tatau ona latou suʻesuʻeina soʻo se mea e mafai ai ma ia tusi soʻo se tusi poʻo numera e mafai ona lipotia. Aʻo aoina atili faʻamatalaga, o le a sili atu ona malamalama lelei manu felelei.
Top Bird Lifespans
O loʻo i ai le tele o faamaumauga taua mo manu felelei, e fua i faʻamatalaga mai manu felelei ua leva ona matauina. E ui o nei faamaumauga e mafai ona sui a o le tele o manulele e faapipiiina ma o nisi faamatalaga faaopoopo ua faaputuputuina, o nisi o luga o manu felelei e aofia ai:
- Laysan albatross - 64+ tausaga ma o loʻo ola pea (o le manu matua ola matua i luga o faamaumauga)
- Arctic tern - 34 tausaga, 0 masina
- Brown pelican - 27 tausaga, 10 masina
- O le lulu lulu tele - 27 tausaga, 7 masina
- Muga swan - 26 tausaga, 9 masina
- Laʻau uila-ulaula - 25 tausaga, 9 masina
- Lelei lanu lanumoana - 23 tausaga, 3 masina
- Sandill crane - 18 tausaga, 6 masina
- Northerninalinal - 15 tausaga, 9 masina
- American Robin - 13 tausaga, 11 masina
- Maota fale - 13 tausaga, 4 masina
- Wild turkey - 12 tausaga, 6 masina
- Killdeer - 10 tausaga, 11 masina
- Eastern bluebird - 10 tausaga, 5 masina
- Ruby-throat hummingbird - 9 tausaga, 0 masina
O le a le umi e ola ai manu i le faʻafefe
O manulele i le tafeaga e masani ona umi atu le ola nai lo a latou manu feʻai aua e le afaina i latou i le lamatiaga ma le popolega o le ola e feagai ma manu felelei. O manu feʻai e leai se meaʻai, e le masani ona faʻasaoina e tagata taufaasese, e le manaʻomia le faʻaaogaina o le malosi e faʻatau ai pe alu ese ma masani ona maua le tausiga lelei o vailaau, ma faʻaitiitia ai le faʻalavelave i manuʻa poʻo maʻi.
O le tausiga lelei, manufelelei i zoos, aviaries poo le tausia foi e pei o meaola e mafai ona tafe mai manu felelei i le tele o tausaga, e ui lava e le o manu felelei uma e fetaui lelei i tulaga pagatia, ma o nisi o meaola e ono puupuu le ola ona o le atuatuvale o le tafeaga.
E le mafai ona iai ni faʻamaumauga e mafai ona maua e le manu pe a umi ona ola ai manu felelei, o le malamalama i mea e aafia ai le ola umi o manu o le laasaga muamua e mafai e tagata uma ona fai e fesoasoani ai i manu felelei e ola umi, fiafia, soifua maloloina.
Photo - Wisdom, the World's Best Wild Bird (2015) © Daniel W. Clark / USFWS