Seveso, Italia, na vaʻaia se tasi o faʻafitauli matuia a le Europa
E leai ni faʻalavelave faʻalavelave faʻapitoa e mafai ona faʻatusatusa i le ogaoga o le faʻalavelave o le Seveso i le 1976. E ui lava i aʻafiaga faʻafitauli o le soifua maloloina ma le lamatiaga o le siosiomaga, ae peitai, o le faʻalavelave faʻafuaseʻi o faʻamalolo e aofia ai le TCDD - o se maʻi o le dioxin - i totonu o se nofoaga o Italia na i ai nisi o tala lelei, e aofia ai le faia o tulafono faatonutonu tau le siosiomaga ma puipuiga tau soifua maloloina i Europa atoa.
Seveso: Muamua ma I le maea ai o le Mala
O se taulaga laitiiti i le taulaga e tusa ma le 10 maila i matu o Milan, Italia, o Seveso e tusa ma le 17,000 i le 1970s. O isi taulaga lata ane e aofia ai Desio, Cesano Maderno ma Meda; faʻatasi, o nei mea na fausia ai se fefiloi o taulaga, nofoaga o loʻo nonofo ai ma faifaatoaga faifaatoaga. O se vailaʻau faʻataʻitaʻi i le lotoifale, na fausiaina i le tele o tausaga talu ai i Meda, na umiaina e ICMESA, o se lala o le vailaʻau vailaʻau Hoffman-La Roche.
I le aotelega, o le laau na le iloa o se taufaamatau a le faitau aofaʻi. Na suia uma na suiga, i le aoauli o le Aso Toonaʻi, Iulai 10, 1976, ao tapunia vaega o le laau mo le faaiuga o le vaiaso. E ui lava o tagata o Seveso ma le nofoaga lata ane o loʻo tausia a latou togalaau, faʻatautaia feʻau poʻo matamata a latou fanau, o se tasi o fale i totonu o le vailaau vailaʻau ua amata ona vevela tele aʻo vevelaina le faʻaogaina o masini.
A oʻo i le vevela i totonu o se tasi o vaʻa a le fale laau na oʻo i se tulaga taua, na tatalaina ai se valve faʻasao, ma e tusa ma le ono tone le mamafa o kesi oona na aveesea mai le nofoaga.
O le gaosiga o galu o gas na tafe i luga o le Seveso e aofia ai le tasi kilogram o le TCDD, e masani ona lauiloa o le 2,3,7,8-tetrachlorodibenzodioxin.
TCDD i Seveso
TCDD o le tasi ituaiga o dioxin, o se aiga o vailaʻau kemisi o se oloa e maua mai i fale gaosi oloa e pei o le pulupuluina o laau pulupili, faʻamaina otaota, faʻamaina o le uʻamea ma le vailaʻau.
O le Dioxin o loo i ai foi i sina vaega itiiti o le Agent Orange, lea na faaaogaina i Asia i Sautesasa i le taimi o le Taua a Vietnam.
O le Dioxin e lauiloa i le lalolagi o se carcinogen (o se gasegase e mafua ai le kanesa). E iloa foi e aʻafia ai le faʻailogaina, le puipuia ma le atinaʻe i mamanu, ma e mafai ona mafua ai faʻafitauli ogaoga o le ate i tagata e faʻaalia i tulaga maualuga o le faʻapotopotoga. Chloracne, o se tulaga paʻu o le paʻu e pei o le tino leaga, e mafai foi ona mafua mai i le maualuga o faʻaaliga i le dioxin.
I totonu o ni nai itula talu ona maeʻa le tuʻuina atu o le gas mai le ICMESA, e sili atu ma le 37,000 tagata i le vasa o Seveso na faʻaalia i le tulaga muamua o dioxin. Ae ui i lea, o le muamua na puapuagatia, e ui i lea, o manu a le eria. E tusa ai ma le taimi, "Na vaʻaia e le faifaatoʻaga lana pusi, ma o le taimi na alu ai e piki le tino, na pauu le siʻu. ulupo. "
E ui lava i le aafia i le maualuga o le dioxin, ae na o ni nai aso aʻo leʻi amata ona lagona e tagata ia aafiaga: o le gasea, le vaʻaia o le vaʻavaʻai, o le paʻu o le paʻu ma le atinaʻeina o se faʻalavelave tiga, aemaise lava i tamaiti. O se taunuuga o le alualu i luma o le tuputupu ae o faailoga, o le nofoaga e lata ane i Seveso e le vave ona aveeseina.
O manu feoti, aemaise lava moa ma lapiti o loʻo tausia e avea ma meaai, amata ona lofituina punaoa a le aai, ma le toatele na fasia i se tulaga faʻafuasei e puipuia ai tagata mai le 'ai. (O le Dioxin e faʻapupulaina i le gaʻo, ma e mafai ona faʻamalosia e ala i le 'aiina o laau poʻo meaola na faʻaalia i ai.) E oʻo atu i le 1978, e tusa ma le 80,000 manu na fasia.
Le Legacy of Seveso
O le tali atu i le faalavelave a le Seveso sa faitioina lautele e pei o le lemu ma le osofaia. I nai aso na pasia ao le i faasilasilaina mai o le gas o lo oi ai le dioxin na faʻasaʻoloto mai le fale; aveeseina o nofoaga e sili ona leaga na afaina i le tele o aso.
Suesuega i aafiaga o le soifua maloloina o le Seveso i taimi uumi o le faifai pea. E tasi le suʻesuʻega mai le 2008 na maua ai pepe e fananau mai i fafine o loʻo nonofo i totonu o le nofoaga ua afaina i le taimi o le faalavelave faafuaseʻi, e tusa ma le ono taimi atonu e sili atu ona suia le galuega o lauroid nai lo isi pepe.
E le gata i lea, o se lipoti i le 2009 na maua ai le faateleina o kanesa o le susu ma gasegase i le eria. Ae ui i lea, o isi suʻesuʻega i le ate, tui puipui, neurologic and reproductive effects e leʻi maua ai se faʻamatalaga maumaututu.
Seveso ma ona tagata o loʻo faʻaauau pea ona avea o se ituaiga "fale suesue suesue" i aafiaga o le dioxin i luga o tagata ma meaola. I totonu o Europa atoa, o le igoa Seveso ua fesoʻotaʻi ma tulafono faʻamalosia e manaʻomia ai soʻo se nofoaga e teu ai, gaosiga poʻo le faʻaaogaina o mea matautia e faʻaalia ai pulega faʻalotoifale ma nuʻu e uiga i le natura o lo latou fale, ma ia fausia ma faalauiloa auala e puipuia ai ma tali atu i soʻo se faalavelave e mafai ona tupu.
O le laau ICMESA ua maeʻa ona tapunia, ma o le Seveso Oak Forest park na faia i luga aʻe o le nofoaga na tanu ai. I lalo ifo o le malae vaomatua, e ui i lea, o loʻo nofo i totonu tane tane e lua o loʻo taofia tino o le faitau afe o manu fasia, o le vailaʻau faʻamaina faʻamaina ma le eleele o loʻo i ai le maualuga maualuga o le vailaau dioxin.