O le Talosaga Apili o le Aso Muamua o le Lalolagi na Toe Fua Mai I Luga o Ona Amataga
Aso fanau o le Lalolagi na fanau mai i le 1970, i se lalolagi ua nutimomoia e feteenaiga faaupufai ma ua faʻaleleia e ala i le leai o se agaga faʻaosofia. O taimi na a-changin ', ma le le mautonu o tagata ma mea na tutupu na taitai atu ai i le uluai Aso Malolo o le Aso Nei i le aso 22 Aperila, 1970.
Peitai o le fatu o le Aso o le Lalolagi na totoina i le tele o tausaga ua mavae, ina ua iloa e le au lima o saienitisi ma tagata faasao o le tuputupu aʻe o le tau o le pisinisi a Amerika - ma lana ea na i ai ma le eleelea vai - na faaleagaina ai le tele o le lalolagi.
Le Siosiomaga ma le Aso o le Lalolagi
I le 1962, o Rasela Carson, o se fale nofo filemu mai se faatoaga a Pennsylvania e avea ma tagata tusitala o le Silent Spring , o se jeremiad faasaga i le totoina o le DDT ma isi vailaau e tineia ai manu faalafua. E ala i le faitioina o le latou faʻaaogaina mo le faʻalauteleina o le faʻaitiitia o manulele ma meaola, ua faʻatagaina ai o ia mo le tuʻuina atu o le siosiomaga i ona tulaga faʻasaienisi taʻutaʻua.
O isi mea na tutupu i le 1960 na faʻateleina ai le silafia e le lautele o le faʻaleagaina o le siosiomaga. O le faʻaleagaina o le ea i Los Angeles, Niu Ioka ma isi taulaga i le taulaga na oʻo i tulaga matautia tele ma o le aʻafiaga o le soifua maloloina faʻafuaseʻi e le mafai ona faʻamaonia.
Faateleina o le faitau aofaʻi, o le aʻafiaga mo Paul Erlich seminal 1968 le faʻatau sili atu Le Bomb Bomb , na molia mo le faʻatoʻaina o fanua ma vaomatua e fausia ai laufanua laugatasi. Ma o le a le mea e sili ona lauiloa i le tagata na tupu i le sefulu tausaga, O le Vaitafe o Cuyahoga o Ohaio, lea na tafe atu i Cleveland ma isi aai gaosi oloa, na susunuina i le 1969 mai otaota matautia uma na masani ona lafo i ai.
Gaylord Nelson ma le Aso Muamua o le Lalolagi
O le taimi lenei o le Senator Gaylord Nelson , o le Democra mai le Wisconsin o le mafaufau-mafaufau, muamua na fuafua e avea le puipuiga o le siosiomaga ma tulaga faamuamua a le atunuu. E ui i le 1963 na ia faʻamaonia ai Peresitene Kennedy e alu i se "taamilosaga faasao" faalemalo, "e leʻi maua mai i faiga faʻapolokiki.
O le tausaga lava lena, na faʻalauiloaina ai e Nelson tulafono e taofi ai le DDT: e le tasi le sui o le Fono Aoao na auai atu ia te ia.
Nelson, e leʻi faʻaalia, na maitauina e le tele o faʻalapotopotoga faʻapitoa na ausia nisi o tulaga manuia i le faʻaleleia o mataupu tau le siosiomaga i le lotoifale. I le musuia ai e nei mea tutupu, ma le faateleina o numera o protests ma "aoaoga-ins" na tupu i luga o le atunuu, na filifili ai Nelson i le 1969 o se aso e tasi e tuuto atu i se aoaoga i le siosiomaga atonu o le auala sili lea e tuu ai le filogia , vaomatua ma isi matamata mataʻupu i le pito i luga o le faiga faʻapolokiki a le malo.
I lana saunoaga i se konafesi i Seattle ia Setema o le 1969, na fautuaina ai e Nelson e faapea, i le tautotogo o le 1970, o le ai ai se talaaga o le talafatai i le talafatai e fai ma sui o popolega o le siosiomaga - ma i upu a Nelson, "O le tali na eletise. ese e pei o lapisi. "
O tagata i le salafa o le atunuʻu na foliga mai o loʻo suʻeina se auala e faʻaalia ai lo latou tuputupu aʻe o le siosiomaga. Nelson foi na ia faia se itulau faalauaitele i le New York Times ia Ianuari o le 1970, ma faasilasila mai ai o le Aso o le Lalolagi o le a faia i le Aso Lulu, Aperila 22. Na filifilia le aso ona o lona taimi ma taimi o vasega a le vasega, o le tau vevela ma leai se tauvaga aso malolo.
Gaoioiga i le lotoifale mo le Aso o le Lalolagi
E ui sa fesoasoani Nelson i le faatuina o se faalapotopotoga tutoʻatasi - Environmental Teach-In, Inc., na taʻitaʻia e Denis Hayes, o se tagata aʻoga aʻoga - e faʻafoe le lolovaia o talosaga mo faʻamatalaga, na faʻamalosia e le senator le Aso Faʻavae o le Lalolagi e faʻatulagaina i luga o le lotoifale . O lenei mea na avea o se manatu musuia, ona o le tele o tagata na faʻapipiʻiina i mataupu e aafia ai o latou afioʻaga ma aiga.
Aperila 22, 1970, na tafa mai ata ma agamalu, faatasi ma le lanumoana i le tele o le atunuu. E tusa ma le tele o tala faʻatatau, e tusa ma le 20 miliona tagata na malaga atu i auala, e sili atu le tele o faʻamoemoega sili ona lelei. O le aufaipisinisi, o le aʻoga, o fomaʻi, o taʻitaʻi lotu, o le au faipisinisi, o tagata litaea, o faifaatoaga ma tagata uma i le va o le auai i le fiaafe o sopo i le lotoifale, faʻataunuʻu, faʻataʻitaʻi, tetee ma isi "mea na tupu."
O le Talafaasolopito o le Aso o le Aso ua Toefua
O le aso Muamua o le Lalolagi na avea o se manuia manuia. O le mea na tupu o talafou i luma-itulau toetoe lava i soo se mea, ma o le inisiua na matua lofituina lava. O le mea na tupu na faʻaaogaina i mafaufau o tagata le taua o mataupu tau le siosiomaga e pei o se faʻalapotopotoga ma popolega faʻapolokiki faavaomalo. Mo le toatele o tagata na auai, o le Aso o le Lalolagi na faailogaina ai se suiga i o latou olaga, pe a faafuasei lava ona mataʻituina le le lava o le taumafa ma le faaleagaina o fale gaosi oloa.
Aso Muamua o le Lalolagi, i luga o se tulaga patino ma tulaga faaupufai, mo le silia ma le 40 tausaga. I masina na sosoo ai ma lena mea muamua na tupu, na pasia ai le Tulafono o Vai Matautia, Tulafono o Vaalele Mama, le Tulafono o le Suavai Mamao ma le tele o isi vaega taua o tulafono. I se tulaga ofoofogia, Aso Faʻalauiloa le puipuiga o eleele, ea, ma vai. Ma ina, i le 1990, na alu le lalolagi i le lalolagi e avea o se mea faavaomalo, na talisapaia e le lalolagi ma le naunautaiga lava e pei ona faia e tagata Amerika i le 1970.
Mo lona le mausali o lona tuuto i le lanu meamata ma isi mea tau agafesootai ma le siosiomaga, o Sen. Nelson - na maliu i le 2005 - na tuuina atu ai le Peresetene o le Freedom.