Iloiloga o le Aafiaga o Vaomatua o Vaomatua ma Meaola i le Lalolagi Atoa
O timuga mamafa o se mea ofoofogia moni i le lalolagi atoa, ma ua tusia talu mai le 1800, e pei o le Industrial Revolution na mafua ai le susunuina o suāsusu e pei o le koale, gaʻo, ma le suauu. A faʻamūina nei fuālaʻau poʻo soʻo se isi mea faʻapitoa e pei o le laupapa poʻo le pepa, latou te faʻasaʻo faʻatasi e pei o le sulfur dioxide (SO2) ma faʻamaʻi vai (NOx) i le ea.
O mafuaʻaga o timuga
O SO2 ma NOx o mafuaʻaga o timuga a le acid?
E leai, leai. Aʻo ulufale le SO2 ma le NOx i le ea, latou te tali atu i le va o le vai, okesene, ma isi mea tuufaatasia e fausia ai le sulfuric acid ma le nitric acid. O lenei faiga e mafai ona faia i le lotoifale, pe - pe a felafoaʻi mai le matagi i le fiaselau maila le mamao - i le salafa o le va o malo poʻo setete. O nei fesoasoani e faʻaititia ai le pH o le suavai i le siosiomaga, ma pe a oʻo ina pa'ū le timu, timu poʻo le kiona, o le mea e mafai ona maua ai e mafai ona faʻaleagaina ai le ola o laau ma manu.
(Manatua: O le sili atu o fesoasoani maua i le timu, o le maualalo o le pH O le fua ole pH e alu ile 0 i le 14. O fua faatatau mai le 0 i le 6 e taua ole acid, 7 e manatu e le mautonu, ma o le tau mai i le 8 i le 14 e taua o le palu. o le 1, mo se faʻataʻitaʻiga, e sili atu ona gaosia nai lo le pH o le 6.)
Le Aafiaga o Faʻau Afe i Meaola
O aʻafiaga o le malulu o le sami e mafai ona fesuisuiaʻi e fuafua i le mea e paʻu ai ma pe o le a le maʻa ma le palapala o lo oi ai. E mafai ona fesoasoani se eleele maʻaleʻale e puipuia ai aʻafiaga o le timu o le sami ma faʻaitiitia ai lona aafiaga i vaituloto.
Ae peitai, pe a oʻo mai le timu malulu i nisi o eleele, o le a mafai e le vailaʻau ona fufulu ese fuamoa ma iniseti taua o loʻo ola i palapala ma laʻau lau. A maua e vaitafe ma vaituloto ia mea mai le timu ma le kiona, e mafai ona fasi iʻa ma a latou fua - e tele iʻa e mafai ona le ola i le pH i lalo ifo o le 5.
O lenei mea ua mafua ai le leiloloa o nisi iʻa e pei o le vaitafe mai vaitafe i le itu i sasae o le Iunaite Setete, lea e sili atu ona taatele ai le timu o le sami nai lo itu i sisifo.
O le vaʻai, kulupu, amphibians ma isi meaola o le vai e faʻaumatia foʻi e le timu.
O Aafiaga o timuga Afe i Vaomatua
Laʻau o loʻo i ai i tagata sili ona iloa o loʻo aʻafia le suavai. Pe a pa'ū le timu aisa po o le kiona i luga o le vaomatua, e togi atu meaʻai taua o loʻo maua i le eleele, ma tuʻu ai le alumini ma isi elemene e mafai ona afaina e toto ai le ola. O le mea lea, o loʻo ola lemu ia laau ona o le leai o ni meaai ma mai toxins palapala - mulimuli ane, o le vaomatua atoa e mafai ona faʻaumatia e le timu.
O laau e sili atu ona lamatia ile maualuga maualuga, talu ai latou te maua le tele o timu ma le kiona, ma e masani ona siosiomia e puaʻa eleʻele ma ao. O aʻafiaga o le timu aisa ma le kiona na lauiloa i luga o Mauga Appalachian, e aofia ai Mauga Tele Smoky, o Mauga Adirondack ma Catskills i Niu Ioka. O le tele o vaomatua i Europa, e aofia ai le Vaomatua lauiloa a Siamani ma vaomatua maualuga i Scandinavia uma, o loʻo aʻafia foi ona o le aisa ma le kiona.
O Aafiaga o timuga Afe i le Soifua Maloloina o le Tagata
O le aofaʻi o le eleʻele i le timu e laʻititi lava e iai se aʻafiaga tele i le soifua maloloina o tagata, ma ua faʻaaogaina nei fanua faʻatoʻaga i le lime ma isi faʻamaʻi e faʻasao ai le aʻafia o le timu.
Ae ui i lea, o le malosi o le timu ma le kiona e malosi tele e faʻamalo ai le papa - o fale tuai, o maota, ma tupua na faia i le maamora, maʻa mafolafola po o isi papa, o loʻo alu ese lemu ona o aʻafiaga o le malulu.
O a Mea e Mafai ona Faia E Uiga i timuga Afe?
E ui lava e tele mea ua faia e faʻaitiitia ai le aʻafiaga o le timu o le sami, e tele mea e tatau ona faʻatinoina. O Smokestack e taofiofia le faʻaitiitia o eletise mai le gaosiga o le manava na fesoasoani, ae o le faitau miliona o punaoa e pei o le siʻusiʻu tailpipe, o punaoa o timuga aisa e faigata ona faʻafoe.
Ma e ui lava sa sainia ma faʻaaogaina feagaiga faavaomalo i totonu o Europa ma Amerika i Matu, ae na faʻamapulaaina a latou faamanuiaga, aemaise lava o nuʻu vave atinaʻe i Asia ma Amerika i Saute e faalagolago tele i luga o koala ma le suauu mo le malosi. Talu ai o le tasi o punaoa aupito sili ona tele o le timu aisa ma le kiona o le eletise eletise, o le atinaʻeina o isi punaoa o le malosi e sili atu ona taua nai lo se isi taimi.
Seʻi oʻo i lena taimi, e ui i lea, o le a faaauau pea ona faʻaumatia e le timu aʻau laau, vaomatua, meaola ma fale faasolopito ma faʻailoga.
O tagata e popole e uiga i le timu aisa e mafai ona amata i le faasaoina o le eletise i totonu o latou fale, faʻaleleia atili o latou eletise gaosi ma faia isi laasaga e faʻaalu ai le malosi ma faʻaitiitia ai lo tatou faʻalagolago i fuʻa faʻasaina e mafua ai le timu.