Igoa Tatau mo Mamanu Eseese Fualaau
I se aso lelei i le fanua, e mafai e se tamaʻitaʻi ona vaʻavaʻai i se faʻa, se 'au, se' au, se masima, ma se ulo. Ae o le a tonu le latou vaai? O le a se mea e te taʻua o se vaega o flamingos, o se afu o fofo, po o se lafu o aeto? O manu felelei eseese e eseese a latou vaega e faamatala ai vaega tetele, ma e ui lava o le tele o nei faaupuga e le lava, e seasea faaaogaina, pe na o le valea, latou te masani i manulele.
O le tele o igoa o le lafu e faʻamatalaina e le gata i le vaega o manulele ae faapena foʻi a latou amio poʻo uiga. O tagata Birders e malamalama i nei upu faʻaogalagi ma mafai ona faʻaaogaina i manulele talafeagai o le a fiafia i le sili atu.
Igoa mo Vaega o Biriki
E tele faʻamatalaga tuʻufaʻatasiga e mafai ona faʻaaoga i ituaiga uma o manulele, e pei o le lafu mamoe, kolone, vaʻa, fasi fanua, ma le faʻasaga. O isi lafu manu e le masani ona faʻaogaina e mafai ona faʻaaoga mo soo se ituaiga o manulele e aofia ai le ao, masini, aoina, poʻo se vaega poʻo se vaega. O le mea moni, soʻo se igoa lautele mo se vaega toatele, pe o tagata, manu, poʻo manulele, e mafai ona faʻaoga i se lafu mamoe. Ae ui i lea, o Birders, o loʻo i ai igoa tulaga ese ma tulaga iloga mo manu a manu lele.
Igoa Mamoe Faapitoa
Afai o se lafu e aofia ai na o le tasi le ituaiga o manulele po o ni ituaiga manufelelei lata ane, o faaupuga faapitoa e masani ona faʻaaogaina e faʻamatala ai le kulupu. O igoa sili ona lanu ma gaosia e aofia ai:
- Manulele o Prey (hawks, falcons): Cast, cauldron, kettle
- Faʻaputu : Chain
- Toa : Wake
- Cardinals : College, conclave, radiance, Vatican
- Catbirds : Mewing
- Uila : Taʻaloga
- Poula : Pepe
- Cormorants : Vaʻalele, gulp, sulu, aau
- Aʻo : Faʻavaa
- Cowbirds : Corral, lafu manu
- Taunuuga : vao, siva
- Kiliata : Faiva
- Kolisi : Faʻasalaga, vevela
- Tauvaga : fasioti tagata, fono, taupulepulega, faʻailoaina, faila
- Uupega: Bevy, vaʻalele, vaalele, lele
- Ducks : Raft, 'au, faʻataʻavale, pine
- Eagles : Faʻasalaga, faʻapotopotoga, aerie
- Emus : Mob
- Faʻasologa: Mananaia, gatete
- Flamingos : Flamboyance, tu
- Frigatebirds : Fleet, flotilla
- Taʻalo Taaloga (salu, grouse, ptarmigan): Faʻafeiloaʻi, afifi, ula
- Geese : Skein, wedge, gaggle, plump
- Atuawits : Omniscience, tatalo, pisa
- Grosbeaks : Faʻatele
- Gulls : Koloni, sikuea, flotilla, fesuiaiga, fagu
- Herons : Siege, sedge, faʻasalalau
- Hoatzins : Herd
- Hummingbirds : Manaia, susulu, mumu, pu, bouquet, hover
- Jays : Band, pati, otegia, lafo
- Tupubirds : Faʻasalaga, faʻasalaga, faʻamalosi
- Kingfishers : Faʻasinotonu, relm, clique, pu
- Knots : Fualaau
- Lapwings : Faitaaga
- Larks : Pele, faaeaga, alu aʻe, fiafia
- Loons : Nofoaga, tagi, siva vai
- Faʻamasinoga : Faʻasalalau
- Mallards : Sord, vevela
- Nightingales : Matamata
- Manuʻu : Palemene, poto, suʻesuʻega, paʻu, matala
- Parrots : Pandemonium, kamupani, telefoni
- Faʻataʻaiga : Faʻafeiloaʻi
- Tausaga : Vaega, ostentation
- Pelicans : Squadron, pod, scoop
- Penguins : Kolisi, tafaoga, taʻavale, laʻau
- Phalaropes : Swirl, twirl, whirl, whirligig
- Pheasants : Ave, bevy, bouquet, covey
- Plovers : Faʻapotopotoga
- Quail : Faʻafefe, vevela, masani
- Ravens : fasioti tagata, fono, vevesi, agaleaga
- Faʻasalalauga: Taʻaloga, marathon
- Rooks : Clamor, palemene, fale
- Sapsuckers : Slurp
- Tagata taʻavale : Sikauti
- Snipe : Savali, atamai
- Manuʻa : Aʻa, fefinauaʻi, nonoa, feʻaveaʻi, auvaa
- Starlings : Faʻasalaga, faʻalavelave, faʻafefe, sasa, faaputuga
- Storks : Faʻatau
- Faʻafefe : Femalagaʻi, gulp
- Swans : Wedge, palota, faʻavauvau, paʻepaʻe, toe faʻaleleia
- Teals : Taʻeleʻele
- Terns : Tino
- Turkeys : Rafter, gobble, gang, posse
- Turtledoves : Pitying
- Vultures : Komiti, nofoaga, volt, alaga
- Faʻasaʻo : Faʻalēmataʻu, faʻavaivaia, pa'ū
- Woodcocks : Pau
- Faigapaʻau : Laʻau, faʻafefete
- Laʻau: Herd, chime
O afea le Lafu o se Flock?
E le o vaega uma o manulele e otometi lava o se lafu mamoe. O uiga e lua e masani ona aofia ai se lafu e:
- Numera : E na o le lua pe tolu manulele e le o se lafu mamoe, ae leai se numera aupito maualalo o manulele e manaʻomia e valaʻau se vaega o le lafu mamoe. O le mea lautele, o vaega tetele e masani ona manatu i lafu manu, ae o vaega toalaiti atonu o lafu pe afai e le masani ona vaaia manu felelei. Mo se faʻataʻitaʻiga, o manu felelei e pei o gogo, pato, ma fetu e masani ona vaaia i ni vaega tele, e na o le afa sefulu o nei manulele o le a le masani ona taʻua o se lafu mamoe. O manu felelei lautele, e ui i lea, e pei o hummingbirds po o togavao, o le a taua o se lafu mamoe e na o nai manufelelei, talu ai e itiiti lava se mea latou te potopoto i ni vaega tetele.
- Meaola : Soʻo se vaega tele o manulele, tusa lava po o le a le tele o ituaiga meaola eseese e aofia ai le kulupu, e mafai ona taʻua o le lafu pe afai e na o se faʻalapotopotoga masani a le lafu e faʻaaogaina. O le tulaga sili atu ona tulaga ese, faapitoa, e ui i lea, e na o le faʻaaogaina o lafu taʻitasi. O le tuusaunoaga o le taimi lea o ituaiga uma o loʻo faia ai le lafu o loo i ai pea i le aiga e tutusa. O se lafu manu, mo se faʻataʻitaʻiga, e mafai lava ona taʻua o se nonoa, fulufulu, talimalo, fefinauai, poʻo le auvaa e tusa lava pe tele ituaiga o manulele o se vaega o le kulupu. O se vaega o manulele manuʻa, peitaʻi, e na o se lafu pe afai oi ai herons, atuatuʻa, egrets, flamingos, storks, ma plovers uma e fefiloi i totonu o le motu, aua o nei manulele uma e eseese a latou vaega mo a latou lava ituaiga.
O tuʻufaʻatasiga tuʻufaʻatasia mo vaega eseese o manulele e mafai ona avea ma se mea malie o le faʻaogaina o meaola e faaaoga pe a faʻamatalaina mea o loʻo e vaʻaia i le fanua. E toafia o le ae vaʻaia?