Gavia stellata
O le mea sili ona itiiti ae o le lautele o loons, o le lanu mumu-o le tasi o manulele pito i matu o le vai i le lalolagi.
Igoa Taatele : Lanu Mumu-Paʻepaʻe, Lafoaʻi Mumu-Paʻe, Pegging-Awl Loon, Cape Drake, Cape Racer, Sprat Loon, Spratoon, Little Loon
Igoa Saienitisi : Gavia stellata
Aiga Saienitisi : Gaviidae
Faʻaaliga:
- Bill : Long, stout, e pisi laitiiti i lona umi, grayish-uliuli
- Toa : 24-27 inisi le umi ma 42-45-inisi vaeluagaʻau, ulu ulu, pusa fagu, leʻo uumi
- Colours : Grey, black, white, piliki mumu
- Faailoga : E tutusa mea tau tupe, e ui o tane e sili atu le telē ma sili atu nai lo tamaitai. I le fausiaina o fulufulu, o le ulu e sinasina ma le la, ma le uumi ua lelei, o le lanu paʻepaʻe ma le paʻepaʻe e pipii i luga o le uʻamea ma se paʻu mumu lanumumu i luga o le faai. E paʻepaʻe le fatafata ma lalo ifo, e ui lava e ono faʻaali mai i luga o le ufiufi sina lauulu mumu. O le pito i tua ma apaʻau e paʻuuli ma le gasegase laʻitiiti. I le taumalulu, e le o le fausiaina o fulufulu manu, o nei loons ei ai foliga paʻepaʻe, o le ua ma lalo ifo, o se paʻu paʻepaʻe, lanu papaʻe i luga o se paʻe uliuli ma se pili pepa. I le gasologa o le tausaga, o lanu e mumu ma o vae ma vae e pogisa.
E tutusa ma tagata vavalo i le taumalulu tagata matutua ae sili atu le lanu i luga o itu o le faai ma se pili sili atu paler.
Meaʻai : Fish, iniseti, amphibians, crustaceans, mollusks ( Vaʻaia: Piscivorous )
Nofoaga ma Alaga:
O nei loons i mātū o loʻo i ai le vaituloto ma e maua i luga o vaituloto laiti, vavave, vaituloto, vaituloto ma pulu i le vaitau o le vaitau o le taumafanafana, ae o le taumalulu latou te fiafia ai i eleele papafaga papaʻu e pei o pitonuu, bays ma matafaga, e ui o le a latou o ese mai foi i le sami.
O latou gafa e aofia ai vaega o Arctic o Amerika i Matu ma Eurasia, e aofia ai Iceland ma Scandinavia. I le taumalulu, latou te maua i talafatai o Europa agai atu i saute i Sepania ma totonu o le Sami Metitirani ma le Caspian Sea, ma i Asia o le taumalulu o loons mumu e mafai ona vaaia i talafatai o Iapani, le Penisula Korea ma agai atu i saute e pei o saina i matu.
I Amerika i Matu, o le taumalulu e oʻo atu i saute i le itu i matu o Baja Peninsula i luga o le talafatai o le Pasefika ma South Carolina i le talafatai o Atelani.
E le seasea le siakiina o matafaga, ae o nisi taimi e faamaumauina i uta, ae maise lava i taimi o femalagaaiga, ma o nei aso e seasea ona faamaumauina i le itu i saute nai lo le mea e faamoemoeina, e aofia ai i Aferika i matu, ogatotonu Mekisiko ma Mongolia.
Vocalizations:
O nei manulele o loʻo i ai se leo loloto e aofia ai se tafaoga musika malie, valaau o le fetagisi, o se faititili faʻanoanoa ma le loloto o le vevela poʻo le faʻalogoina o vocalizations. O tamaiti laiti foi o loo i ai ni aioiga valaau latou te faaaogaina ina ia maua ai e tagata matutua le gauai.
Amio:
O loloa mumu e masani ona toʻatasi ae e mafai ona faia ni lafumanu i taimi o femalagaiga poʻo i nofoaga talafeagai i le taumalulu. O la latou vaalele e saʻo ma tu saʻo ma le pito i lalo o le 'apaʻau, ma latou faʻaalia se faʻaaloaloga faʻapitoa po o se faʻasologa faʻasolosolo i luga o le vaʻa ma o latou vae ma totō le ua, e ui lava e masani ona latou gaoioi luga ma lalo pe a felelei.
O nei manulele e mataga ma e le mautonu i luga o le eleele, ae o ni vailaʻau e mafai ona oʻo i lalo ifo i le 90 futu le loloto e tuliloaina ai le vete. Latou te masani ona uʻuina a latou pili, ma e mafai ona latou tuʻua saʻo mai luga o le vai poʻo mai le eleele pe'ā tatau ai, e aunoa ma se "auala" e agai atu i le fausiaina o le saoasaoa o le saoasaoa.
Faʻafouina:
O nei loons e faʻatasi ma fai ai ni uumi vavalalata e mafai ona faʻaalia ai le fetaui mo le olaga . O faʻataʻitaʻiga faʻasalalauga e aofia ai le faʻapipiʻiina o le pili i totonu o le vai faʻapea foʻi sivavave vave ma le tafe i tafatafa o matai. A maeʻa le matua, ona galulue faatasi lea o paaga uma e fausia se nusipepa papaʻu po o se mea maulalo o mutia, moa, susu vao ma le palapala, ma atonu e ufiufi i mea sili ona lelei poʻo nisi fulu. E tusa ma le 1-3 fuamoa e pei o le ova i le brood , ma e mai i le olive-lanumeamata i le loloto o le tan ma e vaeluaina pe pulapula lanu i le paolo.
O matua uma e fefaasoaaʻi tiute mo le 25-28 aso, ma o le a tuua e tamaʻi moa muamua le faʻaoloa i totonu o le aso o le vevela. Latou te mafai ona fafagaina i latou lava ae o le a maua e tamaʻi matua ni meaʻai faigofie ma faʻaauau pea le taʻitaʻiga, ma afai e taufaʻataʻu ia moa, e mafai e matua ona faʻaalia ni faʻalavelave faʻavevesi i faʻalavelave faʻasese .
O tamaʻi manu felelei latou te faimalaga muamua pe a 50-60 aso le matutua. Ona o le umi o le tausiga, o le ulugalii ua na o le tasi le tamaʻi tausaga i le tausaga, e ui lava afai e le o iai le faamoega i le amataga o le vaitau, e mafai ona latou amataina se fou fou i se nofoaga fou e teu ai.
Auai i Aso Lulu Mumu:
E le o ni manu felelei ae mafai ona iai i nofoaga e leʻi faamoemoeina ma vai talafeagai, aemaise lava i taimi o femalagaiga. O le faʻasaoina o nofoaga ma le ola maloloina o tagata ola maloloina e taua tele ina ia maua ai le mafanafana i le taimi e fai ai le lanu mumu.
Faasao:
E ui o nei aso e le o manatu ua lamatia pe lamatia, o nisi o tagata o loʻo paʻu'ū e pei o atinaʻe Arctic o loʻo atinaʻe mo le faʻaaogaina o alamanuia ma faʻavasegaina faʻafefe i le lotoifale e ono fesuisuiai. O suavai suauʻu ma le faʻaleagaina e mafua ai le faʻasaina o mea faʻasaina o loʻo avea ma lamatiaga i le lanu mumu, ma upega taʻavale ma faiga e fai ai fagotaga e le mafai ona faʻaaogaina e mafai ona mamafa tele i nei aso, aemaise lava i latou taumalulu.
Manuʻa tutusa:
- Black-Throated Loon ( Gavia arctica )
- Pacific Loon ( Gavia pacifica )
- Red-Necked Grebe ( Podiceps grisegena )
Photo - Red-Throated Loon - Faʻataʻaiga Paluga © Jason Crotty
Photo - Red-Throated Loon - Laʻau e le Faʻaaogaina Plumage © Don Henise