Ferns - I le Faatoaga ma Totonu
O fuga o nisi o laau sili ona matagofie i totonu o se togavao, ae e mafai ona ola lelei i lau togalaau poʻo lou fale. O le faaupuga "fern" e faatatau i le tusa ma le 12,000 ituaiga o laau e le maua ai ni fugalaau po o ni fatu, nai lo le toe gaosia e spores. E le o mea uma e 12,000 fern laau e talafeagai e pei o togalaau, ae o le filifiliga e tele lava.
Faʻamatalaga Ferns mo le silia ma le 300 miliona tausaga.
O le tele o ferns e faigofie ona iloa ona oa latou fusi, poʻo lau lane-like leaves. Ae ui i lea, e tele ituaiga meaola eseese o loʻo tutupu i le salafa o le lalolagi, i le tele o nofoaga masani ma fronds e mafai ona tele le lapopoa mai lalo ifo o le inisi le silia ma le 12 futu.
Ina ia avea oe ma tupuga alualu i luma tuputupu aʻe, pe i lau togalaau poʻo totonu, e tatau ona e iloa se mea e uiga i le tele o siaki e te maua ma mea e te manaʻo i ai. O fautuaga nei mo le tuputupu ae ma le tausia o nisi o ituaiga meaola e sili ona lauiloa.
Sun Exposure mo Ferns
E ui o le tele o ferns e sili ona lelei le vaʻai , latou te le lelei i lalo o le paolo, O le paolo o loʻo tuʻuina mai e lala o lala e fai ai se filifiliga e sili atu. Mafaufau i le auala latou te ola ai i le vaomatua ma taumafai e saili tutusa tulaga ile lau fanua.
E mafai e fagala ona taulimaina sina susulu saʻo o le la, ae peitai, o le tele o le la latou te maua, o le tele foi o le susu latou te manaomia. E itiiti ni ferns o le a faʻafefe i le vevela, vevela, la.
Growing Ferns mai Spores
E le mafai e Fuga ona maua ni fatu, ua tupu mai i le pala. Sporesi foliga pei o togitogi laiti i luga o lalo o laisa. O fualaau o Fern e mafai ona paʻu miliona milipa i luga o le eleele, ae na o nai tagata e maua tulaga lelei o le a tupu. Afai e te manaʻo e taumafai e tutupu ni ferns mai spores, e mafai ona e aoina ma totoina e pei ona e fatuina.
O le aoina o fern spores, faatalitali sei oʻo ina latou faʻapogisa ma amata ona paʻu'ū ese mai le fulu, ma latou iloa ua matutua. O se auala faigofie e fai ai lenei mea o le tipi ese lea o se laisa pe a amata ona faʻapogisaina ona lanu. Tuʻu le laisa i se taga pepa tatala poʻo le pito i luga o se fasipepa (i totonu, o le mea e le paʻu ai le pala) ma faʻatali mo le paʻu. E te manaʻo e faʻamautinoa ua matua matua ma pau atu i latou lava.
Planting Ferns mai Spores
- Faʻamataʻu tele le pala o Fern e ono faigata ona galulue ma. Taofi i luga o le pepa poʻo totonu o le taga pepa seia e sauni e totoina.
- Faatumu se fagu poʻo se isi atigipusa faʻatasi ai ma mea faʻafefiloi ma faʻafefiloi . Lulu ese ia mea mai le pepa poʻo le ato i luga o le mea faʻafefiloi ma taomi lemu, o le mea lea e lelei fesoʻotaʻiga i le palapala.
- Toto le pito i luga o le mea e faʻafefiloi ai ipu, e faʻamamaina ai meaʻai ma teu i totonu.
- Ufiufi le fagu i le palasitika ma tuu i totonu o se fata ua tumu i le 1 - 2 inisi le vai. Alu i se nofoaga mafanafana, ma le susulu o le la.
- Faʻaauau le sui o le vai i le fata seia oʻo ina e vaʻaia faailoga o le tuputupu ae. E ono mafai ona ave le 6 - 12 vaiaso, o lea ia e onosai ma aua le faʻamago le palapala.
- O le mea muamua o le a e vaʻaia o le a avea ma ni aʻa laiti e pei o le prothalli. O nei mea e mafai ona sii ese mai luga o le koneteina ma tuʻu atu i totonu o ipu taʻitasi e tumu i le faʻafefiloi, faʻafefiloi.
- Lafoaʻi mea e leʻi toe faʻaleleia, ae ia susu.
- O le taimi lava e amata ai ona amata fusi lauusiusi, e mafai ona faifai lemu ma faʻasao i fafo.
Planting Ferns mai Stolons
E mafai ona e maitauina se mea umi e pei o se mea e tupu mai lau fern. O ni stolons poʻo ni tagata tamoe, ma e mafai ona e faʻaleleia atili ferns e ala i le tuʻuina i luga ole palapala.
Faʻaili le gaoia i le eleele lata ane ma se laufanua e pei o le U pe o se tamai papa. Taofi le susu ma i ni nai vaiaso e tatau ona aʻafia e le ogaumu ma faʻaleleia se tupu fou. A tupu lena mea, oti ese le gaoia mai le tina. O le fale fou e mafai ona faʻapipiʻi i lenei taimi.
Growing Ferns Inside
E fai e fugalaau ni fale matagofie, ae o le suamalie i totonu o fale e masani ona maualalo tele mo nisi ferns ia olaola. E moni lenei mea i le taumalulu pe a oʻo i le vevela. O le tuiina o laau o le a fesoasoani e faaleleia atili le maualuga o le maualuga o le suamalie e pei o le nofo i luga oa latou atigipusa i luga o se fata ua tumu i laumei ma na o le vai lava e oo i le pito i lalo o le fagu.
O nisi ferns e mafai ona sili atu ona taulimaina le maualalo o le susu e aofia ai:
- Bird's Nest Fern ( Asene Kenele )
- Boston Fern ( Nephrolepis )
- Button Fern ( Pellaea )
- O le Rabbit's Foot Fern ( Davallia )
- Holly Fern ( Cyrtomyum )
- Staghorn Fern ( Platycerium )
- Sword Fern ( Polystichum munitum )
(Faʻamatalaga mo le faʻalauteleina ma le tausia o faletalimalo totonu .)
Vaeluaina o Fern Plants
O vae o Fern e vaevae tutusa e pei o isi laau totō.
- O le taimi sili e vaelua ai ferns o le amataga o le tautotogo ae faatoa toe amataina le tuputupu ae.
- Ia mautinoa ua lelei le vai i le aso muamua pe le itiiti ifo i le tele o itula ao le i vaevaeina.
- Sii le uʻu ma toso pe tipi le aʻa i le 2 - 3 fasi vaega, e fuafua i le telē o le fale o iai nei. E tatau i fasipepa taʻitasi ona tupu se mea itiiti e 1 tupu aʻei le mea e totogo ai fuga.
- Suʻeina i se taimi vave lava ma mafai ona lelei le vai. Ia mautinoa e faʻamauina le fou o mea fou, seia oʻo ina vaʻaia se tupu fou.
Tausia o Fern Plants
Faʻasaga : Faʻamasani Ferns i se mea susu, ae e mafai ona latou taulimaina se vaitau malogo. O le a latou faʻagesegese i le tuputupu ae ma e mafai ona liu enaena, ae e tatau ona latou toe foi mai pe a maeʻa le sipela.
Lafoaʻiina: O le mulch sili mo ferns o le laulaʻau laʻau po o laʻau mūmū lelei. O lenei mea e faʻaaogaina ai tulaga latou te ono tutupu i luga o le vaomatua ma fesoasoani e taofi le susu latou te manaʻomia. Faʻaopopo se faʻafanua fou o mulch i le tautotogo taitasi.
Vailaʻau: E foliga mai e papaʻu aʻa. Faʻaeteete ma le faʻaleleia faʻamilo ia i latou, aemaise lava i le tautotogo, pe a amata ona amata mai le taʻavale laiti.
Fafaga: O le tele o ferns e le manaʻomia se faʻaopoopoga faaopoopo. O le faʻaopopoina o le faapalaga i le uluai totoga o le lua ma le tulitatao faʻatasi o laei pito i luga o le laʻau o le laʻau e tatau ona lava mo i latou.
Tausiga o le Taumalulu: 'Aua le tipi i lalo lau mafiafia i le tautoulu. Tuu ia fulu e fai ma puipuiga mo palealii o laau. E mafai ona e faʻamamāina le mea tuai, e mate i le amataga o le tautotogo pe a tulaʻi mai i tua.