Ma Aisea e Taua ai i le Faatoaga o le Aiga
"Faʻaʻoleʻole" ma le "monoecious" o fuaitau ia e faasino i le toe gaosia o laau. O igoa ia e faʻaaogaina i faʻamatalaga faʻatoaga . O le uiga muamua o le vaega o le kulupu e pei ona faʻamatalaina, o le mea moni lava o loʻo i ai tane ma fafine. I le faʻatusatusa atu, o le faaupuga mulimuli e faʻaaoga pe a tupu se fugalaau taʻitasi i fugalaau male ma le fugalaau.
E faigofie lava ona manatua le eseesega i le va o nei upu e lua pe afai e te iloa muaʻi filofi Eleni o fuaitau eseese, o le, di - ma le mono -, e pei ona faamatalaina i lalo.
O le faʻauigaina mo upu e lua o dahy-EE-shuhs ma muh-Nee-shuhs.
O Mea Eleni uma ia te Au: o Muamua e Taʻu le Tala
Seʻi tatou fai atu o gaʻo tamaʻitaʻi (stamens) o meaola o loʻo ola i luga o nisi laau o lena ituaiga, ae le o isi. Nai lo lena, o isi na (ma na oi latou) o loʻo i ai faʻataʻitaʻiga tutusa o tamaʻitaʻi (pistils). I se isi faaupuga, o ituaiga o meaola e fesiligia o loʻo i ai ni alii ma ni tamaitai. O laau i totonu o lena ituaiga ua fai mai, o le mea lea, ia avea ma "mea leaga." O le di - prefix o loʻo faʻaalia ai le "lua" i le gagana Eleni (e pei ona iai i ni laau eseese se lua e manaʻomia mo le toe gaosia, i lenei tulaga). Ma o le auala sili lea ona faigofie e manatua ai le uiga o le upu.
O le a le uiga o lena uiga i upu aoga? O lona uiga e tatau ona i ai ia le itiiti ifo ma le tasi le tane o loʻo tupu i totonu poʻo le faataamilosaga lau laufanua mo fualaau aina o fualaau aina e fua mai, ina ia eleelea, pe a fai o laau o loʻo fesili ole dioecious laau totō.
O fualaau o le Lauga ( Ilex ) o se faʻataʻitaʻiga o ia laau totō. Ina ia maua mai le gaosiga o le pipi mai le 'Blue Princess' , o se mea faʻataʻitaʻiga, e tatau ona e tuʻuina atu se tamaʻi tane e fai le palota. E masani lava ona tuʻuina mai le fesili i le auala e taʻu atu ai le vavae ese o tama. O nofoaga autu o togalaau aina lelei o le a manino le faailogaina o laau totino, ina ia, pe afai e te faatauina mai, o le ae le mautonu pe o oe faatau mai se tamaʻitaʻi po o se tamaʻi tane.
Ae, e sili atu le mafai ona e taʻu atu i se tasi o le tama tane se mea e ese mai i se tamaʻi fafine , ae peitaʻi o le nofoaga autu o le togalaau o loʻo e faʻatau ai e fai ai se mea sese ile faʻaigoaina.
Tasi o le numera sili atu lea
Ae e te le tau popole i le saunia o se paaga i le tulaga o "monoecious" laau. Latou te fanauina uma fugalaau tane ma fafine i luga o le laau e tasi. O le monofafifiloi o loʻo taʻu mai ai "tasi" i le gagana Eleni, o se auala faigofie e manatua ai le eseesega i le va o "dioecious" ma "monoecious" laau. O se laau monoecious e mafai ona toe gaosia (o lona uiga, fuga ma seti fatu) uma na o ia. E le manaʻomia se paʻaga. E sili atu le faigofie o le olaga (ma le taugofie) mo le au faifaatoaga e manaʻo e fiafia i le gaosiga o pusi i luga o se togavao. Mo se faʻataʻitaʻiga, afai o loʻo e faʻatau mai se laau laulaau mumu-pine ( Cornus alba ) mo ona fua, ona e na o le tasi lava le mea e te faatauina ai. E le tatau ona e popole e uiga i le filifilia o se tamaʻitaʻi, ona maua ai lea ma faʻatau se tamaʻi tane, i se faʻaopoopoga, e faʻatasi ma ia.
Tasi Faʻasesega: Laʻau Faʻatasi ma Fugalaau e le Tasi Faʻatasi ma vs Laʻau Toto Fausia Fugalaau
Ua e iloa le eseesega i le va o laau leaga ma le monoecious i luga atu, ae o nei vasega e lua ei ai se mea tutusa , e le gata i lea, o: fugalaau latou te tauaveina e taua o fugalaau e le masani ai.
O le eseesega o le mea lea, faatasi ai ma le ituaiga dioecious, o na fuga e aliali mai i luga o laau eseese, ae o loo iai i luga o le laau lava e tasi i le tulaga o le ituaiga monoecious. Ae ui lava i lea, o le isi itu, o loʻo tatou talanoa e uiga i fugalaau o se vaʻavaʻai e tasi e ese mai fugalaau o le isi itupa.
I le eseesega, o nisi o laau toto e fuga mai ma e le o ni meaola. O fugalaau taʻitasi o loʻo i ai uma vaega o alii ma tamaitai. O le faagasologa o le toe gaosia e tupu saʻo i totonu o fugalaau taitasi. O nisi taimi e taʻua ai o fugalaau "atoatoa", aua ua lava lo latou lava. I se isi itu, e mafai ona tatou fai atu o lenei ituaiga o laau e ave le tutoatasi o le laau monoecious i le tasi laasaga i luma atu. O le faiga o le palota e matua aofia ai lava. E le na o totonu o le pusa o se laau e tasi, ae i totonu o se fugalaau se tasi.
O se faʻataʻitaʻiga o se laau ma fugalaau lelei o le lili ( Lilium ) .
Lisi Pisi o Vaovao Laʻau
O le tele o ituaiga o laufanua laau tatou te ola ae e tasi pe o le maua mai o fugalaau fisexual. E faigofie lenei mea mo i tatou o faifaatoaga, talu ai e le tatau ona tatou popole e uiga i le tuuina atu o se palota. O le iʻuga, e leai se manaʻoga e faʻapipiʻi se lisi o nei laau totō. O laau eleelea, e ui i lea, o se isi mea: E manaomia ai nisi galuega i la tatou itu e tupu ai fafine o le a fua mai fatu po o fatu. Ma ao leʻi mafai ona tatou uia lena laasaga, e tatau ona tatou iloa o tatou, o le mea moni, o le tagofiaina o se laau e manaʻomia se paaga. O le mea lea o le manaomia mo le lisi puupuu o laau dioecious o loʻo mulimuli mai (faʻaopoopoga i le uaina ua uma ona taʻua):
- Amerika vine suamalie ( Celastrus scandens )
- Aspen ( Populus tremuloides )
- Fualaau o le Bayberry ( Myrica pensylvanica )
- Ginkgo biloba laau (o alii e le taua)
- Juniper vaovao ( Juniperus )
- O vine vii o kiwi ( Actinidia kolomikta )
- Mulipili ( Morus alba )
- Pussy willow bushes ( Salix discolor )
- Laʻau moli fua ( Nyssa sylvatica )
- Laʻau suamalie ( Comptonia peregrina )
- Paʻu o le paʻu paʻepaʻe ( Fraxinus americana ; aua le tupu tane pe afai o oe o se allergy-suffererer)
- Yew laau ( Tausiga )