Faʻamatalaga:
(igoa) O se mea e nofo ai o le natura masani lea e ola ai se manulele, e aofia ai ola uma e ola ai, fanua, mapusaga ma isi meaola. E tatau ona lelei le faʻaleleia lelei o meaʻai mo manu felelei.
Faʻaaliga:
HAB-ih-tat
(faʻataʻitaʻiga ma le kopi, copycat ma le failotu)
E uiga i Nofoaga
O se nofoaga e aofia ai mea uma e fa e manaʻomia mo le ola o se manulele - meaʻai, vai, fale ma nofoaga e tafao ai manu - e ui o nei foliga e mafai ona eseese tele i le va o nofoaga eseese.
- Meaai : Fatu, fatu, fualaau aina, nati, fualaau o le nectar-fugalaau ma vete e pei o iniseti, iʻa, mammals, reptiles ma isi manulele.
- Suavai : Soʻo se mea e maua ai le inu poʻo le taʻele, e aofia ai vaitafe, aau, vaituloto, vaitafe, bays, estuaries ma sami.
- Nofoaga : Coniferous po o deciduous laau, togavao, ana po o namu papa, faʻafefe o faletupe poʻo mailei.
- Nofoaga e taofiofia ai : Laʻau mama poʻo fasipolo, togavao e lagolago ai ni mea e nonofo ai, fagu, pusa faʻailoga, fale manulele ma mea e faʻaleleia lelei.
I le faaopoopo atu i le i ai o foliga talafeagai e lagolago ai le ola o manu, o se nofoaga masani e aofia ai mea uma e aofia ai eleele (mauga, vasa, fanua valea, vanu, ma isi mea faapena), tulaga masani o le tau, mea taufaasese ma isi meaola.
O manulele e le o faimalaga e nofo i totonu o le fale masani i totonu o le tausaga, ae mafai ona fetuunai a latou amio e fetaui ma vaitau eseese, e pei o le suia oa latou meaai i meaai sili ona tele i le gasologa o le tausaga.
O manu feʻaveaʻi e fesuiaiga nofoaga i taimi masani, masalo o le fesuiaiga i le va o ituaiga e lua eseese o nofoaga e ono selau, pe o le sailia foi o ni nofoaga masani e fetaui ma o latou manaoga i nofoaga eseese i taimi eseese o le tausaga.
Ituaiga o Maota mo Manulele
E tele ituaiga eseese o nofoaga masani i le salafa o le kelope, e mafai ona lagolagoina uma ituaiga o manulele ma isi meaola.
O nofoaga sili ona lauiloa ma salalau e aofia ai:
- Vaomatua - E aofia ai vaega ole vaʻa, laupapa vao ma vao vao
- Vaomatua - E aofia ai laufanua, togavao, laufanua valevalenoa ma laufanua
- Desert - Faʻasologa eseese o le faʻamalolo ma laufanua e faapalepale lauʻeleʻele
- Vaʻalotoga - E aofia ai vaʻalele, pusa ma fusi
- Tundra - Itumalo o le Circumpolar ma le malamalama ma le vevela
- Oceans - Vaega o le palaka e aofia ai motu i fafo ma vai vailaʻau
- Urban & Suburban - Faʻalapotopotoga e fesoʻotaʻi ma tagata, e aofia ai taulaga tetele
E mafai ona manino le faʻamalamalamaina o nofoaga poʻo le iai foi o vaega o soloaiga pe a fefiloi ituaiga eseese o nofoaga, pei o laufanua laupapa o se fesuiaiga i le va o vaomatua ma togavao. O le ituaiga o nofoaga e maua ai le tele o avifauna o le vaomatua ole vaomatua, ae o le tele o manu felelei ma felelei lelei e mafai ona maua i nofoaga uma.
Ole tele o mea e nonofo ai se manulele e manaomia mo le ola ma le tuputupu ae e faalagolago i ituaiga. O le tele o meaola, e ui atonu o se manulele taʻitasi, e manaʻomia le tele o nofoaga e nonofo ai tagata soifua maloloina e faʻaitiitia ai le tauvaga mo meaʻai ma nofoaga e tautuufua ai. I le taimi lava e tasi, e tele ituaiga o ituaiga o meaola e mafai ona iai i le tulaga lava e tasi aua o latou meaʻai, fale ma mea e teu ai mea e le mafai ona sola ese, ma latou te le tauvaga taitoatasi.
Nai lo lena, latou te faʻasoa faʻatau ma faʻaaoga ni faʻaogaina lelei o le siosiomaga lea e tele naua ai le nofoaga e nofo ai.
E mafai e Birders ona faʻaoga nofoaga e avea o se faʻamatalaga i le faʻataʻitaʻiga manu , aemaise lava mo manulele e iai manaoga faapitoa poʻo manaoga mo nofoaga. E na o le nofo ai na o ia lava e le lava mo se faʻamatalaga lelei, ae mafai ona avea ma se vaega taua o le fuafuaina po o le a le manulele o loʻo i totonu o soʻo se vaega.
Le faʻafefea ona afaina ai manuʻa
O le tele o manulele e lamatia e ala i le faʻaleagaina o nofoaga masani ma le vaeluaina lea e faʻaaogaina ai le siosiomaga talafeagai. Gaoioiga tau atinae e sili ona aafia ai le maota e aofia ai:
- Faʻaaogaina o faʻatoʻaga, e aofia ai nofoaga e faʻamamafa ai fanua poʻo le lafumanu
- Lotoina ma vaomatua e aveeseina ai laau matutua
- Faʻateleina nofoaga mo taulaga mo fale, alamanuia poʻo atinaʻe tutusa
- Faʻaopoopoga o atinaʻe e faʻaleagaina ai nofoaga, e pei o auala, laina eletise, uila afi poʻo isi faʻausaga
O loʻo iai foʻi faʻaleagaga faʻaleagaga i meaola eleelea, e pei o le suauʻu moli po o le vailaau faʻasaina ma otaota. O mala faalenatura e mafai foi ona faaleagaina ai nofoaga, e pei o se afi e faaleagaina ai vao matua, lolovaia suiga o le vai o tafia i le gataifale po o se solo e sui ai le fausaga o se mauga po o se vanu.
E mafai e manu felelei ona faʻafetaui i suiga masani i le taimi, ma mafai ona suia o latou nofoaga i nofoaga e sili atu ona lelei. I nisi tulaga, o suiga i nofoaga ma afioaga e mafai lava ona aoga, faʻamalosia le tupu aʻe o laau laiti e mafai ona lagolago ai manu eseese. O suiga tetele - e pei ona afua mai i gaoioiga a le tagata - ei ai taunuuga ogaoga, ae peitai, ma o tagata o manulele atonu e paʻu pe afai e le toe aoga lo latou nofoaga pe leai foi nisi nofoaga e mafai ona latou toe sii i ai.
E Taʻua foi E Pei:
Biome, Ecolog Zone, Range, Territory