Faʻamatalaga:
(igoa) O le igoa o le aiga suʻesuʻe faasaienisi e aofia ai meaola uma jacan i le lalolagi.
Faʻaaliga:
juh-KAHN-uh-dee pe juh-KAHN-ih-day
E uiga ia Jacanas
O Jacanas o manulele felelei e patino i nofoaga o le vevela ma eleele laiti e pei o vaitafe vai, masima, vaituloto ma vaitafe lolovaia. E ui lava o se aiga manulele laʻitiiti e naʻo le valu ituaiga, o nei manulele ua salalau.
Eseese jacanas e mafai ona maua i nofoaga talafeagai i le Atu Karipeane, Mekisiko, Amerika Tutotonu, Amerika i Saute, Sahara Aferika, Madagascar, Initia, Asia i Saute, Initonesia ma Ausetalia.
O Jacanas e manino ma e le mafaaseseina, ma a eseese la latou lanu ma lanu eseese, latou te fefaasoaai uma uiga e faailoa ai i latou o manu felelei a Jacanidae . O faʻataʻitaʻiga e faʻamatalaina ai le vakanas e aofia ai ...
- Faʻapena foliga tutusa mo itupa uma, e ui lava o tamaʻitaʻi e sili atu nai lo alii. O le iloagofieina o tamaʻitaʻi e mafai ona faigata ona o le televave i le va o la latou lapoa, peitaʻi, e ui lava ina faʻaalia le faʻafefe o amioga, e ese le tulaga o alii ma tamaitai ma e mafai ona iloga alii ma tamaitai.
- Pulu lanu paʻu ma mataʻitusi faʻaalia ma e masani ona faʻaalia talipupuni pito i luma poʻo mata o mata faʻapea foʻi ma pili lanu. O nisi o nei manulele ei ai ni uumi uumi poʻo isi mea faʻalelei faaletino e aoga mo le faʻamaonia.
- O pini maoaʻe, ma faʻamaonia lelei mo taumafa iniseti lea e aofia ai foʻi ni nai mollusks poʻo ni tagata atamamai. O nei manulele e piki ma selesele mai a latou manu mai luga o le vai ae le masani ona pipiʻi o latou ulu i lalo ifo o le eleele.
- O le uumi ma le manifinifi o vae ma le umi, umi, lapoʻa vae ma taliga mo paleni maualuga e mafai ai e nei manulele ona savavali i luga o le laufanua matagofie o lili ma isi togavao. E mafai ona taufaasese le vae ma le vae ona o palapala ma laau toto.
- O faʻataʻitaʻiga faʻafeusuaiga faʻamalosi ma gaioiga faʻafeusuaiga i le mea o loʻo i ai i le fafine le tele o tane ae o loʻo tausia e tane fuamoa ma moa. O lenei mea e mafai ai e le tamaʻitaʻi ona i ai ni alavai i vaitau taʻitasi, faʻateleina le avanoa o le tele o fanau ola.
E ui lava i nisi mea faʻapitoa e pei o laumei, gallinues ma uila o le aiga Rallidae, suʻesuʻega faʻavae o le jacanas ua faʻaalia ai e le o vavalalata i latou i ala. Nai lo o lea, o aiga sili vavalalata o le jacanas e aofia ai le oneone, sosolo ma plovers o aiga Scolopacidae ma Charadriidae.
O tagata masani o le aiga o Jacanidae e aofia ai le jacana pheasant, jacana i le uʻamea, le jacana matamata, le jacana i matu ma le jacana apa apa apa.
Vaʻai ia Jacanas
E ui lava o nei manulele tulaga ese e maua i le tele o vaega o le lalolagi ma e leai se ituaiga o meaola ua aloaia ua lamatia pe lamatia i se lalolagi atoa, e mafai ona faigata mo manu felelei ona faaopoopo atu ia latou lisi o le ola. Talu ai ona o nei manulele ua faapitoa ona fetuunai e nonofo ai i le eleele ma savavali ai i luga o laau lalelei, latou te fiafia i vaega e luʻitauina mo le au manulele e aapa atu i ai. I le talafeagai ma nofoaga masani, e mafai ona faigofie le mauaina o le jacanas ma maua ni manatu lelei pe a fai e tau i luga o le vaʻa poʻo le vaʻavaʻa i tafatafa o kayak, aemaise lava i nofoaga e vavao vao ma o manu felelei e latalata i le suavai ma o le a puipuia mai auala lata ane.
O le mea e lelei ai, e matua manino lava jacanas pe afai e vaaia i latou, e oʻo lava i se mea mamao poʻo le itiiti foi nai lo le saʻo atoatoa, e faigofie ona latou iloa. O le tuufaatasiga o lanu lanu mumu ma faailoga, mata o le ulu ma le ulu ma manulele umi o manulele ma alofilima iloga e faafaigofie ai ona latou iloa ma le mautinoa. O le matauina na o ni nai faailoga ma foliga e mafai ona vave taʻitaʻia ai le manulele, ma e ono mananao le au manulele mo ni vaaiga sili atu, e tusa lava pe le lelei le vaai i se jacana e mafai ona avea ma manu mataʻina ma se faaopoopoga sili i se lisi o le olaga.
E Taʻua foi E Pei:
Jacanas, Lily Trotters, Jesus Birds
Photo - Aferika Jacana © Chris Eason